اعمال مشترک ماه مبارک رمضان؛ اعمال مشترک هر شب و روز

اعمال مشترک ماه مبارک رمضان اعمال مشترک هر شب و روز: اعمال مشترک هر شب و روز ماه رمضان، بسیار است از جمله: ١ـ «سیّد بن طاووس» از امام صادق و امام کاظم (علیهما السلام) روایت کرده است که فرمودند: از اوّل ماه تا آخر ماه مبارک - بعد از هر فریضه - این دعا را مى خوانى:

اَللّـٰهُمَّ ارْزُقْنى حَجَّ بَیْتِکَ الْحَرٰامِ، فى عٰامى هٰذٰا وَفى کُلِّ عٰامٍ، مٰا اَبْقَیْتَنى فى یُسْرٍ مِنْکَ وَعٰافِیَةٍ وَسَعَةِ رِزْقٍ،

خدایا در این سال و سالهاى آینده حجّ خانه ات را روزیم گردان، مادامى که در آسایش و سلامتى و وسعت روزى از ناحیه تو قرار دارم،

وَلاٰ تُخْلِنى مِنْ تِلْکَ الْموٰاقِفِ الْکَریمَةِ، وَالْمَشٰاهِدِ الشَّریفَةِ، وَزِیٰارَةِ قَبْرِ نَبِیِّکَ صَلَوٰاتُکَ عَلَیْهِ وَآلِهِ،

و مرا از جایگاههاى پسندیده و بارگاههاى با عظمت و زیارت قبر پیامبرت ـ که درود تو بر او و خاندانش باد ـ دور مگردان

وَفى جَمیعِ حَوٰائِجِ الدُّنْیٰا وَالأٰخِرَةِ فَکُنْ لى،

و در تمام نیازهاى دنیوى و اخروى با من باش

اَللّـٰهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ فیـمٰا تَقْضى وَتُقَدِّرُ مِنَ الْأَمْرِ الْمَحْتُومِ فى لَیْلَةِ الْقَدْرِ، مِنَ الْقَضٰآءِ الَّذى لاٰ یُرَدُّ وَلاٰ یُبَدَّلُ،

خدایا از تو مى خواهم در امر حتمى که در شب قدر حکم رانده و مقرّر مى فرمایى و قابل بازگشت و تغییر نیست،

اَنْ تَکْتُبَنى مِنْ حُجّٰاجِ بَیْتِکَ الْحَرٰامِ، اَلْمَبْرُورِ حَجُّهُمْ، اَلْمَشْکُورِ سَعْیُهُمْ، اَلْمَغْفُورِ ذُنُوبُهُمْ، اَلْمُکَفَّرِ عَنْهُمْ سَیِّئٰاتُهُمْ،

مرا در زمره حجاج خانه ات ثبت نمایى، حاجیانى که حجّشان پذیرفته و سعیشان مورد تقدیر و گناهانشان آمرزیده و خطاهایشان پوشیده شده است،

وَاجْعَلْ فیـمٰا تَقْضى وَتُقَدِّرُ اَنْ تُطیلَ عُمْرى، وَتُوَسِّعَ عَلَىَّ رِزْقى، وَتُؤدِّىَ عَنّى اَمٰانَتى وَدَیْنى، آمینَ رَبَّ الْعٰالَمینَ.

و در آنچه براى من حکم کرده و مقدّر فرمودى طول عمر و وسعت روزى و اداى امانت و قرضم را قرار ده، قبول فرمااى پروردگار جهانیان.

و همچنین بعد از هر نماز فریضه اى مى گویى:

یٰا عَلِىُّ یٰا عَظیمُ، یٰا غَفُورُ یٰا رَحیمُ، اَنْتَ الرَّبُّ الْعَظیمُ، اَلَّذى لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَىْءٌ، وَهُوَ السَّمیعُ الْبَصیرُ،

اى برتر و با عظمت، اى آمرزنده و مهربان، تویى پروردگار با عظمتى که چیزى همانندت نیست و تویى شنواى بینا،

وَهٰذٰا شَهْرٌ عَظَّمْتَهُ وَکَرَّمْتَهُ، وَشَرَّفْتَهُ وَفَضَّلْتَهُ عَلَى الشُّهُورِ، وَهُوَ الشَّهْرُ الَّذى فَرَضْتَ صِیٰامَهُ عَلَىَّ،

و این ماهى است که عظمت بخشیده و گرامى داشتى و بر ماههاى دیگر شرافت و برترى دادى، و ماهى است که روزه اش را بر من واجب فرمودى

وَهُوَ شَهْرُ رَمَضٰانَ، اَلَّذى اَنْزَلْتَ فیهِ الْقُرْآنَ، هُدًى لِلنّٰاسِ وَبَیِّنٰاتٍ مِنَ الْهُدىٰ وَالْفُرْقٰانِ،

و این همان ماه رمضانى است که قرآن را در آن فرو فرستادى که مایه هدایت انسانها و نشانه هدایت و جدا کننده حق از باطل است

وَجَعَلْتَ فیهِ لَیْلَةَ الْقَدْرِ، وَجَعَلْتَهٰا خَیْراً مِنْ اَلْفِ شَهْرٍ،

و شب قدر را که بهتر از هزار شب است در آن قرار دادى

فَیٰا ذَا الْمَنِّ وَلاٰ یُمَنُّ عَلَیْکَ، مُنَّ عَلَىَّ بِفَکاکِ رَقَبَتى مِنَ النّٰارِ، فیمَنْ تَمُنُّ عَلَیْهِ، وَاَدْخِلْنِى الْجَنَّةَ، بِرَحْمَتِکَ یٰا اَرْحَمَ الرّٰاحِمینَ.

پس اى صاحب هر منّتى که منتى بر تو نیست، با رهاییم از آتش در میان آنان که بر آنها منّت نهاده اى بر من منّت گذار، و در بهشت داخلم کن به رحمتت اى مهربانترین مهربانان.

۲ـ «شیخ کفعمى» در «مصباح» و «بلدالامین» از حضرت رسول (صلى الله علیه وآله) نقل کرده اند که آن حضرت فرمود: هر کس این دعا را در ماه رمضان بعد از هر نماز واجب بخواند، خداى متعال گناهان او را بیامرزد:

اَللّـٰهُمَّ اَدْخِلْ عَلىٰ اَهْلِ الْقُبُورِ السُّرُورَ، اَللّـٰهُمَّ اَغْنِ کُلَّ فَقیرٍ، اَللّـٰهُمَّ اَشْبِـعْ کُلَّ جٰائِـعٍ،

خدایا شادمانى را بر خفتگان در گورها داخل کن، خدایا نیازمندان را بى نیاز فرما، خدایا گرسنگان را سیر کن

اَللّـٰهُمَّ اکْسُ کُلَّ عُرْیٰانٍ، اَللّـٰهُمَّ اقْضِ دَیْنَ کُلِّ مَدینٍ، اَللّـٰهُمَّ فَرِّجْ عَنْ کُلِّ مَکْرُوبٍ،

خدایا برهنگان را بپوشان، خدایا قرض بدهکاران را ادا کن، خدایا اندوه غمدیدگان را برطرف کن

اَللّـٰهُمَّ رُدَّ کُلَّ غَریبٍ، اَللّـٰهُمَّ فُکَّ کُلَّ اَسیرٍ، اَللّـٰهُمَّ اَصْلِحْ کُلَّ فٰاسِدٍ مِنْ اُمُورِ الْمُسْلِمینَ،

خدایا غریبان را به وطن بازگردان، خدایا اسیران را آزاد کن، خدایا مفاسد امور مسلمانان را اصلاح فرما

اَللّـٰهُمَّ اشْفِ کُلَّ مَریضٍ، اَللّـٰهُمَّ سُدَّ فَقْرَنٰا بِغِنٰاکَ، اَللّـٰهُمَّ غَیِّرْ سُوءَ حٰالِنٰا بِحُسْنِ حٰالِکَ،

خدایا بیماران را شفا ده، خدایا نیاز ما را به بى نیازیت برطرف کن، خدایا بدحالى ما را به خشنودیت تغییر ده،

اَللّـٰهُمَّ اقْضِ عَنَّا الدَّیْنَ، وَاَغْنِنٰا مِنَ الْفَقْرِ، اِنَّکَ عَلىٰ کُلِّ شَىْءٍ قَدیرٌ.

خدایا بدهکارى هاى ما را ادا کن و ما را بى نیاز گردان، که تو بر هر چیز توانایى.

۳ـ مرحوم «شیخ کلینى» در «کافى» از ابوبصیر روایت کرده که امام صادق (علیه السلام) در ماه رمضان این دعا را مى خواند:

اَللّـٰهُمَّ اِنّى بِکَ أَتَوَسَّلُ وَمِنْکَ اَطْلُبُ حٰاجَتى، مَنْ طَلَبَ حٰاجَةً اِلَى النّٰاسِ فَاِنّى لاٰ اَطْلُبُ حٰاجَتى اِلّٰا مِنْکَ، وَحْدَکَ لاٰ شَریکَ لَکَ،

خدایا به تو متوسّل شده و از تو حاجتم را مى خواهم و هر کس نیازش را از مردم بخواهد ولى من نیازم را فقط از تو مى خواهم، که یگانه اى و شریکى براى تو نیست،

وَاَسْئَلُکَ بِفَضْلِکَ وَرِضْوٰانِکَ، اَنْ تُصَلِّىَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَاَهْلِ بَیْتِهِ،

و به لطف و کرم و خشنودیت از تو مى خواهم که بر محمّد و خاندان پاکش درود فرستى

وَاَنْ تَجْعَلَ لى فى عٰامى هٰذٰا اِلىٰ بَیْتِکَ الْحَرٰامِ سَبیلاً، حَجَّةً مَبْرُورَةً، مُتَقَبَّلَةً زٰاکِیَةً خٰالِصَةً لَکَ،

و براى من در این سال، راهى به سوى خانه ات قرار دهى، براى حجّى نیکو، پذیرفته شده، پاکیزه و خالص براى تو،

تَقِرُّ بِهٰا عَیْنى، وَتَرْفَعُ بِهٰا دَرَجَتى، وَتَرْزُقُنى اَنْ اَغُضَّ بَصَرى، وَاَنْ اَحْفَظَ فَرْجى، وَاَنْ اَکُفَّ بِهٰا عَنْ جَمیـعِ مَحٰارِمِکَ،

تا دیده ام به آن روشن شده و رتبه ام (در نزد تو) بالا رود، چشم پوشى از گناه و حفظ عفّت و پاکدامنى و دورى از همه گناهان را به من عطا فرما،

حَتّىٰ لاٰ یَکُونَ شَىْءٌ آثَرَ عِنْدى مِنْ طٰاعَتِکَ وَخَشْیَتِکَ، وَالْعَمَلِ بِمٰا اَحْبَبْتَ، وَالتَّرْکِ لِمٰا کَرِهْتَ وَنَهَیْتَ عَنْهُ،

تا چیزى در نزد من مهمتر نباشد از بندگى و ترس از (مخالفتِ) تو و انجام آنچه محبوب تو و ترک آنچه ناپسند توست و از آن نهى کرده اى

وَاجْعَلْ ذٰلِکَ فى یُسْرٍ وَیَسٰارٍ وَعٰافِیَةٍ، وَاَوْزِعْنى شُکْرَ مٰا اَنْعَمْتَ بِهِ عَلَىَّ،

و همه آنچه را که خواستم، در آسایش و توانگرى و تندرستى قرار ده، و شکر نعمتهایى که به من داده اى روزیم کن

وَاَسْئَلُکَ اَنْ تَجْعَلَ وَفٰاتى قَتْلاً فى سَبیلِکَ تَحْتَ رٰایَةِ نَبِیِّکَ مَعَ اَوْلِیٰآئِکَ،

و از تو مى خواهم که مردنم را شهادت در راه خودت و زیر پرچم پیامبرت، به همراه دوستانت قرار دهى

وَاَسْئَلُکَ اَنْ تَقْتُلَ بى اَعْدٰآئَکَ وَاَعْدٰآءَ رَسُولِکَ،

و از تو مى خواهم که به وسیله من دشمنان خودت و دشمنان رسولت را نابود کنى

وَاَسْئَلُکَ اَنْ تُکْرِمَنى بِهَوٰانِ مَنْ شِئْتَ مِنْ خَلْقِکَ، وَلاٰ تُهِنّى بِکَرٰامَةِ اَحَدٍ مِنْ اَوْلِیٰآئِکَ،

و از تو مى خواهم که به واسطه خوارى هر یک از مخلوقاتت که خواهى مرا گرامى دارى، و مرا با گرامیداشت دوستانت خوار مگردان،

اَللّـٰهُمَّ اجْعَلْ لى مَعَ الرَّسُولِ سَبیلاً، حَسْبِىَ اللهُ مٰا شٰآءَ اللهُ.

خدایا براى من در همراهى رسولت راهى قرار ده که خدا براى من کافى است و هر آنچه خواهد مى شود.

«سیّد بن طاووس» در «اقبال» از ابوبصیر روایت کرده است که امام صادق (علیه السلام) فرمود: در شب هاى ماه رمضان بعد از نماز مغرب، با این دعا، براى توفیق زیارت خانه خدا دعا کن. و «کفعمى» در «بلدالامین» گفته است که: مستحبّ است این دعا را در شب اوّل ماه رمضان و هر روز از این ماه بخواند. ۴ـ بهترین اعمال در شبها و روزهاى ماه مبارک رمضان تلاوت قرآن است; زیرا قرآن در ماه مبارک رمضان نازل شده است و در حدیث آمده است که: هر چیزى را بهارى است و بهار قرآن ماه رمضان است و در ماههاى دیگر، هر ماهى یک بار ختم قرآن سنّت است و اقلّ آن هر شش روز است؛ ولى در ماه رمضان، هر سه روز یک ختم قرآن سنّت است و اگر بتواند روزى یک قرآن ختم کند، خوب است. شکّى نیست کسانى که با مفاهیم و محتواى قرآن آشنایى ندارند سزاوار است در محتواى آیات دقت بیشترى کنند و در مکتب قرآن درس فرا گیرند، هر چند مقدار کمترى بخوانند همان گونه که تشکیل جلسات تفسیر براى فهم هدایت هاى قرآن در این باره بسیار مناسب است. «علاّمه مجلسى» مى فرماید: اگر ثواب هر ختم قرآنى به روح مقدّس پیامبر اکرم (صلى الله علیه وآله) و حضرت فاطمه

زهرا (علیها السلام) و یا یکى از ائمه هدى (علیهم السلام) (و یا به محضر حضرت ولى عصر (علیه السلام)) هدیه شود ثوابش بیشتر مى شود. و از روایتى برمى آید که پاداش چنین کسى آن است که در روز قیامت در سایه آن بزرگواران باشد. ۵ـ باید دعا و ذکر صلوات و استغفار از گناهان در این ماه بسیار نمود. و کلمه طیّبه لا إلهَ اِلاَّ الله را فراوان گفت. در روایتى مى خوانیم: وقتى ماه مبارک رمضان داخل مى شد امام زین العابدین (علیه السلام) جز به دعا و تسبیح و استغفار و تکبیر، سخن نمى گفت. همچنین باید به عبادت و نافله هاى شب و روز در این ماه اهمّیّت فراوان داد، مخصوصاً کسانى که در غیر این ماه موفّق به انجام نافله ها (مخصوصاً نافله شب) نیستند.