روز نهم (روز عرفه)

روز نهم (روز عرفه): مرحوم «علاّمه مجلسى» مى گوید: روز عرفه از اعیاد بزرگ اسلامى است و کسى که بتواند این روز را در «عرفات» باشد، توفیق بزرگى دارد. این روز اعمال و دعاهاى فراوانى دارد و بهترین عمل در این روز، دعا است. این روز، براى تقویت معرفت الهى، و رابطه عمیق تر با حضرت حق و شناخت صفات جمال و جلال پروردگار، بسیار مناسب و مغتنم است. این روز، بویژه براى کسانى که در سرزمین پرخاطره و انسان ساز «عرفات» باشند و در مناسک حج شرکت داشته باشند، سعادت مضاعف خواهد بود; آنان که در لباس سفید احرام، با قلبى مملوّ از عشق خداوند، دعاى عرفه امام حسین (علیه السلام) را در سرزمین عرفات زمزمه مى کنند، از این زلال معرفت ناب، بیش از دیگران سیراب مى شوند. امام باقر (علیه السلام) از امام زین العابدین (علیه السلام) روایت کرده است که آن حضرت در روز عرفه جمعى را مشاهده کرد که دست نیاز به سوى مردم دراز کرده و کمک مى خواستند! حضرت فرمود: واى بر شما! آیا از غیر خدا در این روز حاجت مى طلبید در حالى که در این روز امید مى رود که فضل خداوند حتّى شامل بچّه هایى شود که در شکم مادرانند. در روز عرفه، مخصوصاً دعا براى مؤمنان و دوستان بسیار سفارش شده است. چه آنان که زنده اند و چه کسانى که از دنیا رفته اند. از ابراهیم بن هاشم که از بزرگان شیعه است چنین نقل شده که: «عبد اللّه بن جندب» را در سرزمین عرفات دیدم که در روز عرفه، غرق در دعا و راز و نیاز بود. دست هاى خود را به سوى آسمان بلند کرده بود و اشک از چشمانش سرازیر بود، و فراوان گریه مى کرد; در پایان نزد او رفتم و گفتم: وقوف و عبادت هیچ

کس را مثل تو ندیدم. گفت به خدا سوگند! فقط براى برادران مؤمن دعا کردم، زیرا از امام موسى کاظم (علیه السلام) شنیدم که فرمود: هر کس براى برادران مؤمن خود دعا کند، از عرش ندا مى رسد که صدهزار برابر آن براى خود تو خواهد بود، و من نخواستم از صد هزار برابر دعاى فرشتگان که یقیناً مستجاب است، دست بردارم! و براى خودم دعا کنم که نمى دانم مستجاب خواهد شد یا خیر! اعمال روز عرفه: براى روز عرفه چند عمل وارد شده است: ١ـ روزه گرفتن؛ که پاداش فراوانى دارد. ولى اگر روزه در آن روز سبب ضعف و ناتوانى جهت دعا و انجام اعمال و عبادات روز عرفه شود ترک آن بهتر است! (البتّه روزه مربوط به کسانى است که در وطن هستند یا قصد اقامت ده روز کرده اند). ۲ـ غسل کردن قبل از غروب آفتاب. ۳ـ زیارت امام حسین (علیه السلام)، که زیارت آن حضرت در روز عرفه طبق روایتى از امام صادق (علیه السلام) پاداش حج و عمره بسیار، و جهاد فراوان دارد. در روایت دیگرى از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که خداوند در روز عرفه، توجّه خاصّى به زائران قبر امام حسین (علیه السلام) دارد، حاجاتشان را برآورده مى سازد و گناهانشان را مى آمرزد. در حدیث دیگرى از سه امام بزرگوار، حضرت امام صادق و امام کاظم و امام رضا(علیهم السلام) آمده است که هر کس روز عرفه به زیارت امام حسین (علیه السلام) برود، خداوند او را با ایمان محکم همراه با اطمینان باز مى گرداند. به هر حال، همان گونه که «سیّد بن طاووس»، در «اقبال» فرموده است: احادیث در فضیلت زیارت امام حسین (علیه السلام) در روز عرفه، متواتر است. به همین دلیل سیل مشتاقان در این روز به سوى مرقد آن حضرت سرازیر مى شود. زیارت مخصوص امام حسین (علیه السلام) در روز عرفه، در بخش زیارات ذکر شد.

۴ـ پس از نماز عصر، و قبل از آن که دعاهاى روز عرفه را بخواند، دو رکعت نماز در زیر آسمان، بجا آورد و به گناهان و خطاهاى خود اعتراف کند، که امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس چنین کند، پاداش کسانى که در سرزمین عرفاتند، را خواهد داشت و گناهانش آمرزیده گردد. مرحوم «شیخ کفعمى» کیفیّت نماز را این گونه آورده است: پس از آن که نماز ظهر و عصر را با رکوع و سجود نیکو، بجا آوردى، دو رکعت نماز بخوان ; در رکعت اوّل بعد از سوره حمد، سوره توحید (قل هو الله احد) و در رکعت دوم، پس از سوره حمد، سوره قُل یا اَیُّهَا الْکافِرُون را بخوان. بعد از آن نیز چهار رکعت نماز بگزار (هر دو رکعت به یک سلام). و در هر رکعت بعد از سوره حمد، پنجاه مرتبه سوره توحید را بخوان (که نماز امیرالمؤمنین نیز به همین صورت است) آنگاه این تسبیحات را که از رسول خدا نقل شده است و «سیّدبن طاووس» آن را در «اقبال» آورده، بخوان: سُبْحانَ مَنْ فِى السَّماءِ عَرْشُهُ... . آنگاه صد مرتبه بگو:

سُبْحٰانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلهِ وَلاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ وَاللهُ اَکْبَرُ.

تسبیح مى کنم خداوند را و حمد و سپاس از آن اوست و معبودى جز خدا نیست و او از همه چیز بزرگتر است.

و صد مرتبه سوره قُل هُوَ اللهُ أحَد را بخوان. صد مرتبه آیة الکرسى. صد مرتبه صلوات بر محمّد و آل محمّد. ده مرتبه:

لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ، وَحْدَهُ لاٰ شَریکَ لَهُ، لَهُ الْمُلْکُ وَلَهُ الْحَمْدُ، یُحْیى وَیُمیتُ، وَیُمیتُ وَیُحْیى،

معبودى جز خدا نیست، یگانه اى که شریکى ندارد، فرمانروایى و حمد و سپاس از آن اوست، زنده مى کند و مى میراند، و مى میراند و زنده مى کند

وَهُوَ حَىٌّ لاٰ یَمُوتُ، بِیَدِهِ الْخَیْرُ، وَهُوَ عَلىٰ کُلِّ شَىْءٍ قَدیرٌ.

و اوست زنده اى که هرگز نمى میرد، نیکیها بدست اوست و او بر هر چیز تواناست.

ده مرتبه:

اَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لاٰ اِلـٰهَ اِلّٰا هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ، وَاَتُوبُ اِلَیْهِ.

آمرزش مى طلبم از خداوندى که معبودى جز او زنده و پاینده نیست و به سوى او توبه مى کنم.

ده مرتبه یٰا اَللهُ ـ ده مرتبه یٰا رَحْمٰنُ ـ ده مرتبه یٰا رَحیمُ ـ ده مرتبه یٰا بَدیعَ السَّمٰوٰاتِ وَالْأَرْضِ، یٰا ذَا الْجَلاٰلِ وَالْإِکْرٰامِ ـ ده مرتبه یا حَىُّ یٰا قَیُّومُ ـ ده مرتبه یٰا حَنّٰانُ یا مَنّٰانُ ـ ده مرتبه یٰا لاٰ اِلـٰهَ اِلّٰا اَنْتَ ـ ده مرتبه آمینَ.

پس آنگاه بگو: اَللّـٰهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ یا مَنْ هُوَ اَقْرَبُ اِلَىَّ مِنْ حَبْلِ الْوَریدِ،

خدایا از تو مى خواهم، اى که از رگ گردن به من نزدیک ترى،

یٰا مَنْ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ، یٰا مَنْ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلىٰ وَبِالْأُفُقِ الْمُبینِ،

اى که میان شخص و دلش فاصله شوى، اى که در جایگاه بلند و افق آشکارى،

یٰا مَنْ هُوَ الرَّحْمٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوىٰ، یٰا مَنْ لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَىْءٌ، وَهُوَ السَّمیعُ الْبَصیرُ،

اى که بخشنده اى و بر عرش مسلّطى، اى که چیزى همانندت نیست، و شنوا و بینایى،

اَسْئَلُکَ اَنْ تُصَلِّىَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ.

از تو مى خواهم که بر محمّد و خاندانش درود فرستى.

آنگاه حاجت خود را از خداوند طلب کن که برآورده خواهد شد، ان شاءالله. (دعاى کوتاه بالا دعاى بسیار پرمحتوایى است که سزاوار است انسان هر زمان که حال دعا پیدا کند از آن بهره گیرد و همچنین در قنوت هاى نماز مى توان از آن استفاده کرد; دعایى است که جمله هاى آن غالباً از آیات قرآن گرفته شده و صفات جمال و جلال خداوند در آن منعکس است). مرحوم «کفعمى» در ادامه مى افزاید: پس از آن این صلوات را بخوان؛ امام صادق (علیه السلام) فرمود: هر کس بخواهد محمّد و آل محمّد را با صلوات بر آنان مسرور و خشنود سازد، این صلوات را بخواند :

اَللّـٰهُمَّ یٰا اَجْوَدَ مَنْ اَعْطىٰ، وَیٰا خَیْرَ مَنْ سُئِلَ، وَیٰا اَرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ،

خدایا اى بخشنده ترین عطاکنندگان، و اى بهترین درخواست شدگان، و اى مهربان ترین کسى که از او طلب رحمت شود

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْأَوَّلینَ، وَصَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْآخِرینَ،

خدایا بر محمّد و خاندان پاکش در میان پیشینیان درود فرست و بر محمّد و خاندان پاکش در میان پسینیان درود فرست،

وَصَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْمَلَإِ الْأَعْلىٰ، وَصَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ فِى الْمُرْسَلینَ،

و بر محمّد و خاندانش در میان فرشتگان عالم بالا و بر محمد و خاندانش در میان فرستادگان درود فرست،

اَللّـٰهُمَّ اَعْطِ مُحَمَّداً وَآلَهُ الْوَسیلَةَ وَالْفَضیلَةَ، وَالشَّرَفَ وَالرِّفْعَةَ وَالدَّرَجَةَ الْکَبیرَةَ،

خدایا به محمّد و خاندان پاکش، وسیله شفاعت و برترى و شرافت و بلندمرتبگى و مرتبه عالى را عطا کن،

اَللّـٰهُمَّ اِنّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَلَمْ اَرَهُ،

خدایا به محمّد ـ که درود خدا بر او و خاندانش باد ـ ایمان دارم با این که او را ندیده ام،

فَلاٰ تَحْرِمْنى فِى الْقِیٰمَةِ رُؤْیَتَهُ، وَارْزُقْنى صُحْبَتَهُ، وَتَوَفَّنى عَلىٰ مِلَّتِهِ،

پس در قیامت از دیدارش محرومم مگردان و همنشینى با او را روزیم کن و مرا بر دین او بمیران،

وَاسْقِنى مِنْ حَوْضِهِ مَشْرَباً رَوِیّاً سٰآئِغاً هَنیئاً، لاٰ اَظْمَأُ بَعْدَهُ اَبَداً، اِنَّکَ عَلىٰ کُلِّ شَىْءٍ قَدیرٌ،

و از حوض کوثرش با شرابى فراوان و گوارا و خوش طعم سیرابم گردان که بعد از آن هرگز تشنه نشوم، چرا که تو بر هر چیز توانایى،

اَللّـٰهُمَّ اِنّى آمَنْتُ بِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ وَلَمْ اَرَهُ، فَعَرِّفْنى فِى الْجِنٰانِ وَجْهَهُ،

خدایا به محمّد ـ که درود خدا بر او و خاندانش باد ـ ایمان دارم با این که او را ندیده ام، پس چهره اش را در بهشت به من بنمایان،

اَللّـٰهُمَّ بَلِّغْ مُحَمَّداً صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ مِنّى، تَحِیَّةً کَثیرَةً وَسَلاٰماً.

خدایا به محمّد ـ که درود خدا بر او و خاندانش باد ـ از جانب من سلام و درود فراوان برسان.

آنگاه دعاى «امّ داوود» را بخوان . سپس این تسبیحات را که پاداش فراوانى دارد، بخوان:

سُبْحٰانَ اللهِ قَبْلَ کُلِّ اَحَدٍ، وَسُبْحٰانَ اللهِ بَعْدَ کُلِّ اَحَدٍ،

تسبیح مى کنم خدا را قبل از هر کسى، و تسبیح مى کنم خدا را بعد از هر کسى،

وَسُبْحٰانَ اللهِ مَعَ کُلِّ اَحَدٍ، وَسُبْحٰانَ اللهِ یَبْقىٰ رَبُّنا و یَفْنىٰ کُلُّ أَحَدٍ،

و تسبیح مى کنم خدا را با هر کسى، و تسبیح مى کنم خدا را در حالى که پروردگار ما باقیست و همه فانى اند،

وَسُبْحٰانَ اللهِ تَسْبیحاً یَفْضُلُ تَسْبیحَ الْمُسَبِّحینَ فَضْلاً کَثیراً قَبْلَ کُلِّ اَحَدٍ،

و تسبیح مى کنم خدا را قبل از هر کسى بسیار برتر از تسبیح تسبیح گویان،

وَسُبْحٰانَ اللهِ تَسْبیحاً یَفْضُلُ تَسْبیحَ الْمُسَبِّحینَ فَضْلاً کَثیراً بَعْدَ کُلِّ اَحَدٍ،

و تسبیح مى کنم خدا را بعد از هر کسى، بسیار برتر از تسبیح تسبیح گویان،

وَسُبْحٰانَ اللهِ تَسْبیحاً یَفْضُلُ تَسْبیحَ الْمُسَبِّحینَ فَضْلاً کَثیراً مَعَ کُلِّ اَحَدٍ،

و تسبیح مى گویم خدا را همراه هر کسى بسیار برتر از تسبیح تسبیح گویان،

وَسُبْحانَ اللهِ تَسْبیحاً یَفْضُلُ تَسْبیحَ الْمُسَبِّحینَ فَضْلاً کَثیراً لِرَبِّنَا الْبٰاقى وَیَفْنىٰ کُلُّ اَحَدٍ،

و تسبیح مى گویم خدا بسیار برتر از تسبیح تسبیح گویان در حالى که پروردگار ما باقیست و همه فانى اند

وَسُبْحٰانَ اللهِ تَسْبیحاً لاٰ یُحْصىٰ وَلاٰ یُدْرىٰ وَلاٰ یُنْسىٰ، وَلاٰ یَبْلىٰ وَلاٰ یَفْنىٰ وَلَیْسَ لَهُ مُنْتَهىٰ،

و تسبیح مى گویم خدا را تسبیحى که احصا نشده، و درک نگردد، و فراموش نشده و کهنه نگردد و فانى نشده و نهایتى برایش نباشد،

وَسُبْحٰانَ اللهِ تَسْبیحاً یَدُومُ بِدَوٰامِهِ، وَیَبْقىٰ بِبَقٰآئِهِ فى سِنِى الْعٰالَمینَ، وَشُهُورِ الدُّهُورِ،

و تسبیح مى گویم خدا را تسبیحى که دائمى است به دوامش و باقى است ببقائش، در طول سال هاى جهانیان، و ماه هاى روزگار

وَاَیّٰامِ الدُّنْیٰا وَسٰاعٰاتِ اللَّیْلِ وَالنَّهٰارِ، وَسُبْحٰانَ اللهِ اَبَدَ الْأَبَدِ، وَمَعَ الْأَبَدِ مِمّٰا لاٰ یُحْصیهِ الْعَدَدُ،

و روزهاى دنیا و ساعت هاى شب و روز، و تسبیح مى گویم خدا را همیشه و پیوسته به گونه اى که عدد، آن را احصا نکند

وَلاٰ یُفْنیهِ الْأَمَدُ، وَلاٰ یَقْطَعُهُ الْأَبَدُ، وَتَبٰارَکَ اللهُ اَحْسَنُ الْخٰالِقینَ.

و زمانى براى پایانش نباشد و ابد، آن را قطع نکند، و بزرگ و پربرکت است خدایى که بهترین آفرینندگان است.

بار دیگر همین دعا را بخوان، ولى بجاى سُبْحٰانَ اللهِ قَبْلَ کلِّ أَحَدٍ، بگو: وَالْحَمْدُ لِله قَبْلَ کُلِّ اَحَدٍ، و هر جا که کلمه سُبْحٰانَ الله دارد؛ به جاى آن اَلْحَمدُ لِله بگو و دعا را تا آخر بخوان. براى بار سوم از ابتدا شروع کن ولى این بار به جاى سُبْحانَ اللهِ، بگو: لاٰ إِلـٰهَ إلَّا الله. مثلاً بگو: لاٰ إِلـٰهَ إلَّا الله قَبْلَ کُلِّ أَحَدٍ... در مرتبه چهارم، دعا را از ابتدا شروع کن و تا آخر بخوان، ولى به جاى سبحان الله بگو ألله اکبر. مثلاً مى گویى: ألله أکبر قَبلَ کلِّ أحدٍ... سپس دعاى أللّـٰهُمَّ مَنْ تَعَبَّأ وَتَهَیَّأَ را بخوان . آنگاه با نهایت خشوع و فروتنى، دعاى چهل و هفتم «صحیفه سجّادیّه» را بخوان که بسیار دعاى گران قدر و ارزشمندى است.