اعمال ماه شعبان؛ اعمال مشترک این ماه

اعمال ماه شعبان اعمال ماه شعبان نیز بر دو گونه است: اعمال مشترک این ماه: ١ـ روزه؛ درباره روزه مستحبّى در این ماه بسیار تأکید شده است. رسول گرامى اسلام (صلى الله علیه وآله) این ماه را روزه مى گرفت و آن را به ماه مبارک رمضان وصل مى کرد. روایات فراوانى درباره روزه ماه شعبان وارد شده است که مختصرى از آنها را نقل مى کنیم: الف) رسول خدا (صلى الله علیه وآله) فرمود: «شعبان ماه من است و رمضان ماه خداست; هر کس یک روز از ماه مرا روزه بدارد، من در قیامت شفیع او خواهم بود و هر کس، دو روز از آن را روزه بگیرد، خداوند گناهان گذشته اش را مى آمرزد و هر کس که سه روز روزه بدارد، به او گفته مى شود (از گناهان پاک شده اى) اعمالت را از ابتدا شروع کن». ب) از امام صادق (علیه السلام) روایت شده است که چون ماه شعبان داخل مى شد، امام زین العابدین (علیه السلام) اصحاب خود را جمع مى کرد و مى فرمود: اى یاران من! مى دانید این چه ماهى است؟ این ماه شعبان است، رسول خدا (صلى الله علیه وآله) مى فرمود: شعبان ماه من است پس براى محبّت به پیامبر (صلى الله علیه وآله)، و براى تقرّب به

پروردگار خود، این ماه را روزه بدارید، به حقّ آن خدایى که جان على بن الحسین (علیهما السلام) در دست اوست سوگند یاد مى کنم که از پدرم حسین بن على (علیهما السلام) شنیدم فرمود: از امیرمؤمنان (علیه السلام) شنیدم که: هر کس ماه شعبان را براى محبّت به پیامبر خدا (صلى الله علیه وآله) و تقرّب به خداوند روزه بگیرد، خداوند او را دوست مى دارد و به کرامت خویش در روز قیامت نزدیک مى کند، و بهشت را بر او واجب مى گرداند. ج) صفوان جمّال مى گوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: کسانى را که در اطراف و نواحى تو هستند به روزه در ماه شعبان وادار کن! گفتم: فدایت شوم آیا در فضیلت آن چیز مهمّى وجود دارد؟ فرمود: آرى، رسول خدا (صلى الله علیه وآله) هنگامى که هلال ماه شعبان را مى دید، فرمان مى داد که منادى در مدینه ندا دهد و بگوید: اى اهل یثرب! من فرستاده خدا به سوى شمایم; آگاه باشید که شعبان ماه من است، پس خداوند رحمت کند کسى را که یارى کند مرا بر این ماه (یعنى آن را روزه بدارد) سپس امام (علیه السلام) در ادامه فرمود: امیر مؤمنان على (علیه السلام) مى فرمود: از زمانى که این سخن را از منادى رسول الله (صلى الله علیه وآله) شنیدم، هرگز روزه ماه شعبان از من فوت نشد و تا زمانى که زنده ام نیز از من فوت نخواهد شد ان شاءالله. (البتّه آنها که نمى توانند همه ماه را روزه بگیرند، خوب است هر مقدار را که مى توانند، روزه بگیرند). ۲ـ طبق روایت امام صادق (علیه السلام) هر روز هفتاد مرتبه بگوید: اَسْتَغْفِرُاللهَ وَاَسْأَلُهُ التَّوْبَةَ. ۳ـ هر روز هفتاد مرتبه بگوید: اَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لاٰ اِلـٰهَ اِلّٰا هُوَ الرَّحْمٰنُ الرَّحیمُ، اَلْحَىُّ الْقَیُّومُ، وَاَتـُوبُ اِلَیْهِ. از روایات استفاده مى شود که بهترین ذکرها در این ماه استغفار است و هر کس هر روز از این ماه هفتاد مرتبه استغفار کند، مثل آن است که در ماههاى دیگر هفتادهزار مرتبه استغفار کرده است. ۴ـ صدقه دادن و کمک به نیازمندان در این ماه فضیلت فراوان دارد. راوى مى گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: یابن رسول اللّه! بهترین اعمال در این ماه کدام است؟ فرمود: صدقه دادن و استغفار. هر کس در ماه شعبان صدقه دهد، خداوند متعال، صدقه او را پرورش مى دهد همچنان که شما شتربچّه اى را پرورش مى دهید، و در قیامت به صاحبش مى رسد، در حالى که به اندازه کوه اُحُد بزرگ شده باشد! در روایت دیگرى از امام رضا (علیه السلام) آمده است که صدقه در این ماه سبب نجات از آتش دوزخ است. ۵ـ صلوات بر پیامبر و آلش (علیهم السلام) در این ماه ثواب زیادى دارد. در حدیثى از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که پیامبر اکرم (صلى الله علیه وآله) فرمود: شعبان ماه من است، در این ماه بر من و آل من، بسیار صلوات بفرستید.

۶ـ در تمام این ماه، هزار بار بگوید: لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ، وَلاٰ نَعْبُدُ اِلّٰا اِیّٰاهُ، مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ، وَلَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ. در روایتى از رسول خدا (صلى الله علیه وآله) آمده است: کسى که چنین کند; در قیامت در حالى از قبرش خارج مى شود که چهره اش مثل ماه شب بدر (شب چهاردهم) مى درخشد. ۷ـ در هر پنجشنبه ماه شعبان، دو رکعت نماز بگزارد; در هر رکعت بعد از سوره «حمد» صد مرتبه، سوره «توحید» را بخواند و پس از سلام، صد بار صلوات بفرستد. در روایتى که امیر مؤمنان (علیه السلام) از رسول خدا (صلى الله علیه وآله) نقل کرده، آمده است که هر کس این نماز را بگزارد خداوند هر حاجتى از حاجت هاى دینى و دنیوى که داشته باشد، برآورده سازد و هر کس آن روز را روزه بدارد، خداوند جسدش را بر آتش دوزخ حرام کند. در همین روایت، رسول خدا (صلى الله علیه وآله) فرمود: در هر روز پنجشنبه از ماه شعبان، آسمانها را زینت مى کنند، و فرشتگان عرض مى کنند: خداوندا! روزه دارانِ این ماه را بیامرز و دعایشان را مستجاب گردان! ۸ـ در هر روز از ماه شعبان در وقت ظهر و در شب نیمه آن، این صلوات را که از امام سجاد (علیه السلام) نقل شده بخواند:

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ، وَمَوْضِعِ الرِّسٰالَةِ، وَمُخْتَلَفِ الْمَلاٰئِکَةِ، وَمَعْدِنِ الْعِلْمِ، وَاَهْلِ بَیْتِ الْوَحْىِ،

خدایا بر محمّد و خاندان پاکش درود فرست، همان درخت نبوّت و جایگاه رسالت و محل رفت و آمد فرشتگان و معدن دانش و خاندان وحى،

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، اَلْفُلْکِ الْجٰارِیَةِ فِى اللُّجَجِ الْغٰامِرَةِ، یَأْمَنُ مَنْ رَکِبَهٰا، وَیَغْرَقُ مَنْ تَرَکَهٰا،

خدایا بر محمد و خاندان پاکش درود فرست همان کشتى در حال حرکت در دریاهاى موّاج، که هر کس بر آن سوار شود در امان است و هر کس آن را ترک کند غرق مى شود

اَلْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مٰارِقٌ، وَالْمُتَاَخِّرُ عَنْهُمْ زٰاهِقٌ، وَاللّٰازِمُ لَهُمْ لاٰحِقٌ،

و هر کس بر آنان پیشى گیرد، از دین خارج شده و هر کس از آنان عقب بماند هلاک شود و هر کس همراه آنان باشد به آنان ملحق شود،

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، اَلْکَهْفِ الْحَصینِ، وَغِیٰاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَکینِ، وَمَلْجَأِ الْهٰارِبینَ، وَعِصْمَةِ الْمُعْتَصِمینَ،

خدایا بر محمد و خاندان پاکش درود فرست، همان پناهگاه محکم و فریادرس درمانده بینوا و پناه گریختگان (از ظلم) و نگهدارنده پناهجویان،

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، صَلاٰةً کَثیرَةً تَکُونُ لَهُمْ رِضاً، وَلِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ اَدٰآءً وَقَضٰآءً، بِحَوْل مِنْکَ وَقُوَّةٍ یٰا رَبَّ الْعٰالَمینَ،

خدایا بر محمّد و خاندان پاکش درود فرست، درود فراوانى که مایه خشنودى آنها باشد و براى حقّ محمّد و خاندان پاکش اداى وظیفه و انجام تکلیف شده باشد با کمک و نیرویى از جانب تو اى پروردگار جهانیان،

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، اَلطَّیِّبینَ الْأَبْرٰارِ الْأَخْیٰارِ، اَلَّذینَ اَوْجَبْتَ حُقُوقَهُمْ، وَفَرَضْتَ طٰاعَتَهُمْ وَوِلاٰیَتَهُمْ،

خدایا بر محمّد و خاندان پاکش درود فرست، همان پاکان و نیکوکاران برگزیده که (رعایت) حقّشان را واجب ساخته و فرمانبردارى و ولایتشان را لازم گردانده اى،

اَللّـٰهُمَّ صَلِّ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاعْمُرْ قَلْبى بِطٰاعَتِکَ، وَلاٰ تُخْزِنى بِمَعْصِیَتِکَ،

خدایا بر محمّد و خاندان پاکش درود فرست و دلم را با بندگیت آباد گردان، و با نافرمانیت رسوا مگردان،

وَارْزُقْنى مُوٰاسٰاةَ مَنْ قَتَّرْتَ عَلَیْهِ مِنْ رِزْقِکَ، بِمٰا وَسَّعْتَ عَلَىَّ مِنْ فَضْلِکَ، وَنَشَرْتَ عَلَىَّ مِنْ عَدْلِکَ، وَاَحْیَیْتَنى تَحْتَ ظِلِّکَ،

و روزیم کن رسیدگى و کمک به کسانى را که روزیت را بر آنها تنگ گردانده اى، با آنچه از فضل و احسانت بر من وسعت داده و از روى عدلت گسترانده اى و مرا در سایه (لطف و کرم) خودت زنده بدار،

وَهٰذٰا شَهْرُ نَبِیِّکَ سَیِّدِ رُسُلِکَ، شَعْبٰانُ الَّذى حَفَفْتَهُ مِنْکَ بِالرَّحْمَةِ وَالرِّضْوٰانِ،

و این، ماه پیامبر تو، آقا و سرور فرستادگان توست، همان ماه شعبان که با رحمت و خشنودیت آن را در برگرفته اى

اَلَّذى کٰانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَالِه وَسَلَّمَ، یَدْاَبُ فى صِیٰامِهِ وَقِیٰامِهِ، فى لَیٰالیهِ وَاَیّٰامِهِ،

و رسول خدا ـ که درود و سلام خدا بر او و خاندان پاکش باد ـ در روزه دارى و بپا خواستن (براى عبادت) در شب ها و روزهاى آن

بُخُوعاً لَکَ فى اِکْرٰامِهِ وَاِعْظٰامِهِ اِلىٰ مَحَلِّ حِمٰامِهِ،

براى فروتنى در برابر تو و گرامیداشت و تعظیم آن تا فرارسیدن مرگش کوشش مى فرمود،

اَللّـٰهُمَّ فَاَعِنّٰا عَلَى الْإِسْتِنٰانِ بِسُنَّتِهِ فیهِ، وَنَیْلِ الشَّفٰاعَةِ لَدَیْهِ،

خدایا ما را در عمل به سنّت پیامبرت در این ماه و رسیدن به شفاعتش یارى فرما،

اَللّـٰهُمَّ وَاجْعَلْهُ لى شَفیعاً مُشَفَّعاً، وَطَریقاً اِلَیْکَ مَهْیَعاً، وَاجْعَلْنى لَهُ مُتَّبِعاً،

خدایا او را براى من شفیعى که شفاعتش پذیرفته شده و راهى هموار به سوى درگاهت قرار ده، و مرا پیرو او گردان،

حَتّىٰ اَلْقٰاکَ یَوْمَ الْقِیٰمَةِ عَنّى رٰاضِیاً، وَعَنْ ذُنُوبى غٰاضِیاً،

تا در روز قیامت تو را ملاقات کنم در حالى که تو از من خشنودى و از گناهانم چشم پوشیده اى

قَدْ اَوْجَبْتَ لى مِنْکَ الرَّحْمَةَ وَالرِّضْوٰانَ، وَاَنْـزَلْتَنى دٰارَ الْقَـرٰارِ، وَمَحَـلَّ الْأَخْیـٰارِ.

و رحمت و خشنودیت را بر من واجب فرموده و در سراى باقى و جایگاه برگزیدگان داخل نموده اى.