دعاهاى روزها

فصل هفتم دعاهاى روزها (دعاهایی که روزانه خوانده می شود و ساعت معیّنی ندارد) یاد خدا مایه بیدارى دل و آرامش روح و دورى شیطان و نجات از چنگال هواى نفس است لذا در روایات معصومین (علیهم السلام) دعاهاى متعدّد و پرمحتوایى براى توجّه قلبها به خدا براى هر روز وارد شده است. از جمله: ١ـ به سند معتبرى از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود: اگر مؤمنى در یک روز گرفتار گناهانى شود سپس از روى ندامت و پشیمانى به در خانه خدا رود و استغفار ذیل را بخواند خدا گناهان او را مى بخشد:

اَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لاٰ اِلـٰهَ اِلّٰا هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ، بَدیعُ السَّمٰوٰاتِ وَالْأَرْضِ، ذُوالْجَلاٰلِ وَالْإِکْرٰامِ،

آمرزش مى طلبم از خدایى که معبودى جز او زنده و قائم به ذات خویش نیست که آسمانها و زمین را پدید آورده، و صاحب شکوه و بزرگوارى است

وَاَسْئَلُهُ اَنْ یُصَلِّىَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَاَنْ یَتُوبَ عَلَىَّ.

و از او مى خواهم که بر محمّد و خاندان پاکش درود فرستد و توبه ام را بپذیرد.

۲ـ و نیز به سند معتبر دیگرى از آن حضرت نقل شده که فرمود: هر کس که هر روز هفت مرتبه بگوید:

«اَلْحَمْدُ لِلهِ عَلىٰ کُلِّ نِعْمَةٍ کٰانَتْ اَو هِىَ کٰائِنَةٌ»

حمد و سپاس از آنِ خداوند است بر تمامى نعمتهایى که بوده یا خواهد بود.

شکر نعمتهاى گذشته و آینده را بجا آورده است. ۳ـ و نیز به سند معتبر دیگرى از آن حضرت (علیه السلام) روایت شده که:«هر کس هر روز ۲۵ مرتبه بگوید:

اَللّـٰهُمَّ اغْفِرْ لِلْمُؤمِنینَ وَالْمُؤمِنٰاتِ، وَالْمُسْلِمینَ وَالْمُسْلِمٰاتِ.

خدایا زنان و مردان با ایمان و مسلمان را بیامرز.

خداوند به عدد هر مؤمنى از مؤمنین گذشته و آینده تا روز قیامت، در نامه اعمالش حسنه مى نویسد...

و بر درجاتش در بهشت مى افزاید». ۴ـ و نیز به سند معتبر دیگرى از آن حضرت نقل شده که: «هر کس هر روز صد مرتبه بگوید: «لاٰ حَوْلَ وَلاٰ قُوَّةَ اِلّٰا بِاللهِ» جنبش و نیرویى نیست جز به خدا؛ خداوند هفتاد نوع بلا، که کمترین آن همّ و غمّ است را از او دفع نماید ، و در روایتى دیگر آمده: هرگز دچار فقر نمى شود. ۵ـ مرحوم «کلینى» و بزرگان دیگر از امام صادق (علیه السلام) نقل کرده اند که: پیامبر (صلى الله علیه وآله) هر روز هفتاد مرتبه «أستغفر اللّه» و هفتاد مرتبه «وَ اَتُوبُ اِلَى اللهِ» مى گفت. ۶ـ در «کشف الغمّه» به سند معتبر از رسول خدا (صلى الله علیه وآله) نقل شده است که هر کس در هر روز صد مرتبه «لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللّهُ الْمَلِکُ الْحَقُّ الْمُبینُ» بگوید از فقر و از وحشت قبر در امان باشد و بى نیازى را به سوى خود جلب کند و درهاى بهشت به رویش باز شود. ۷ـ «قطب راوندى» در کتاب «دعوات» خود، از امام على بن موسى الرضا (علیهما السلام) نقل کرده که هر کس این ذکر را هر روز بگوید حاجتش برآورده شده و بر دشمنش غلبه مى کند و هر اندوهى داشته باشد برطرف مى گردد:

سُبْحٰانَ اللهِ کَمٰا یَنْبَغى لِلهِ، وَالْحَمْدُلِلهِ کَمٰا یَنْبَغى لِلهِ، وَلاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ کَمٰا یَنْبَغى لِلهِ،

پناهگاه و نیرویى جز از سوى خداوند نیست تسبیح مى گویم خدا را آنچنان که شایسته اوست، و حمد و سپاس از آنِ خداوند است آنچنان که شایسته اوست و معبودى جز خدا نیست آنچنان که شایسته اوست،

وَاللهُ اَکْبَرُ کَمٰا یَنْبَغى لِلهِ، وَلاٰ حَوْلَ وَلاٰ قُوَّةَ اِلّٰا بِاللهِ کَمٰا یَنْبَغى لِلهِ،

و خدا بزرگتر از هر چیز است آنچنان که شایسته اوست، و پناهگاه و نیرویى جز از سوى خداوند نیست آن چنان که شایسته اوست

وَصَلَّى اللهُ عَلىٰ مُحَمَّدٍ النَّبِىِّ وَعَلىٰ اَهْلِ بَیْتِهِ، وَجَمیعِ الْمُرْسَلیـنَ وَالنَّبِیّینَ حَتّىٰ یَرْضَى اللهُ.

و درود خدا بر پیامبر (ما) محمّد و بر خاندان پاکش و تمامى فرستادگان و پیامبران تا جایى که خدا خشنود شود.

۸ـ از رسول گرامى (صلى الله علیه وآله) روایت شده که هر کس کلمات ذیل را هر روز ده بار بگوید علاوه بر پاداشهاى مهمّ دیگر، از شرّ ابلیس و لشکریانش در امان مى ماند، دین او ادا و همّ و غمّ او زایل مى گردد و در مشکلش گشایشى بوجود مى آید:

اَعْدَدْتُ لِکُلِّ هَوْلٍ لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ، وَلِکُلِّ هَمٍّ وَغَمٍّ مٰا شٰاءَ اللهُ،

براى هر ترسى کلمه «لا اله الّا الله» را آماده کرده ام، و براى هر گرفتارى و اندوه کلمه «ماشاءالله» را

وَلِکُلِّ نِعْمَةٍ اَلْحَمْدُ لِلهِ، وَلِکُلِّ رَخٰآءٍ اَلشُّکْرُ لِلهِ، وَلِکُلِّ اُعْجُوبَةٍ سُبْحٰانَ اللهِ،

و براى هر نعمتى کلمه «الحمدلله» را و براى هر آسایشى کلمه «الشکر لله» را و براى هر امر شگفتى کلمه «سبحان الله» را

وَلِکُلِّ ذَنْبٍ اَسْتَغْفِرُ اللهَ، وَلِکُلِّ مُصیبَةٍ اِنّٰا لِلهِ وَاِنّٰا اِلَیْهِ رٰاجِعُونَ،

و براى هر گناهى کلمه «استغفرالله» را و براى هر مصیبتى کلمه «انّا لله وإنّا إلیه راجعون» را

وَلِکُلِّ ضیقٍ حَسْبِىَ اللهُ، وَلِکُلِّ قَضٰآءٍ وَقَدَرٍ تَوَکَّلْتُ عَلَى اللهِ،

و براى هر سختى و تنگى کلمه «حسبى الله» را و براى هر قضا و قدرى کلمه «توکّلت على الله» را

وَلِکُلِّ عَدُوٍّ اِعْتَصَمْتُ بِاللهِ، وَلِکُلِّ طٰاعَةٍ وَمَعْصِیَةٍ لاٰ حَوْلَ وَلاٰ قُوَّةَ اِلّٰا بِاللهِ الْعَلِىِّ الْعَظیمِ.

و براى هر دشمنى کلمه «اعتصمت بالله» را و براى هر اطاعت و نافرمانى کلمه «لا حول ولا قوة إلّا بالله العلى العظیم» را (آماده کرده ام).

۹ـ در «ثواب الاعمال»، «کافى» و کتاب «محاسن» از امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا (صلى الله علیه وآله) نقل شده که فرمود: کسى که هر روز پانزده مرتبه بگوید:

لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ حَقّاً حَقّاً، لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ ایمٰاناً وَتَصْدیقاً، لاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ عُبُودِیَّةً وَرِقّاً.

براستى معبودى جز خدا نیست، ایمان دارم و تصدیق مى کنم که معبودى جز خدا نیست، و از سر تعظیم و بندگى مى گویم جز او معبودى نیست

خداوند با لطف و رحمتش به او توجّه مى کند و نظرش را از او برنگرداند تا داخل بهشت شود. ١۰ـ «قطب راوندى» روایت کرده است که عابدى از بنى اسرائیل از خداوند درخواست کرد که اى پروردگار من، حال من نزد تو چگونه است; آیا خیر است تا افزون کنم، یا شرّ است تا از آن توبه نمایم؟ خداوند فرشته اى را به سوى او فرستاد و به او گفت: تو نزد خدا هیچ خیر ندارى، گفت اى پروردگار من،

پس کجاست اعمال من؟! در جواب گفت: هرگاه عمل خیرى انجام مى دادى مردم را از آن آگاه مى ساختى و دوست داشتى که در میان مردم به عنوان شخص خوبى به حساب آیى و از تو به نیکى یاد کنند، لذا به آنچه مى خواستى رسیدى، این جواب بر آن عابد گران آمد و غمگین شد، خداوند بار دیگر پیکش را فرستاد و به او گفت: خداى تبارک و تعالى مى فرماید: (براى جبران گذشته) از همین لحظه خودت را در اختیار من قرار ده با صدقه اى که هر روز به عدد رگهاى بدنت پرداخت مى کنى. عرض کرد: اى پروردگار من! آیا کسى توان چنین چیزى را دارد؟ جواب آمد: هر روز ۳۶۰ مرتبه بگو:

«سُبْحٰانَ اللهِ وَالْحَمْدُ لِلهِ، وَلاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللّهُ وَاللهُ اَکْبَرُ، وَلاٰ حَوْلَ وَلاٰ قُوَّةَ اِلّٰا بِاللهِ».

تسبیح مى گویم خدا را و حمد و سپاس از آنِ خداست و معبودى جز خدا نیست و خدا بزرگتر از هر چیز است و پناهگاه و نیرویى جز از سوى خداوند بلندمرتبه و باعظمت نیست.

١١ـ در روایت دیگرى از امام صادق (علیه السلام) آمده است که: هر کس به مدّت دو ماه پى درپى، هر روز چهارصد مرتبه کلمات ذیل را بگوید، خداوند علم و مال فراوان به او روزى مى کند:

اَسْتَغْفِرُ اللهَ الَّذى لاٰ اِلـٰهَ اِلّٰا هُوَ الْحَىُّ الْقَیُّومُ، اَلرَّحْمٰنُ الرَّحیمُ، بَدیعُ السَّمٰوٰاتِ وَالْأَرْضِ،

آمرزش مى طلبم از خدایى که معبودى جز او زنده و قائم به ذات خویش نیست، بخشنده و مهربان و پدیدآورنده آسمانها و زمین است

مِنْ جَمیعِ ظُلْمى وَجُرْمى وَاِسْرٰافى عَلى نَفْسى، وَاَتُوبُ اِلَیْهِ.

(آمرزشى) از تمامى ستم ها و گناه ها و زیاده رَوى بر نفسم و به سوى او توبه مى کنم.

١۲ـ «مرحوم کفعمى» و بزرگان دیگر روایت کرده اند که خواندن این دعا در هر روز، مستحب است:

اَللّـٰهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ بِنُورِ وَجْهِکَ الْمُشْرِقِ الْحَىِّ الْبٰاقِى الْکَریمِ،

خدایا به حق نور درخشنده ذاتت که زنده و پاینده و بزرگوار است از تو مى خواهم

وَاَسْئَلُکَ بِنُورِ وَجْهِکَ الْقُدُّوسِ الَّذى اَشْرَقَتْ بِهِ السَّمٰوٰاتُ، وَانْکَشَفَتْ بِهِ الظُّلُمٰاتُ،

و به حق نور و ذات پاکت که آسمانها را روشن کرده و پرده هاى ظلمت را کنار زده

وَصَلُحَ عَلَیْهِ اَمْرُ الْأَوَّلینَ وَالْأٰخِرینَ، اَنْ تُصَلِّىَ عَلىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ، وَاَنْ تُصْلِحَ شَاْنى کُلَّهُ.

و با آن کار تمامى مخلوقات اصلاح شده، از تو مى خواهم که به محمّد و خاندان پاکش درود فرستى و تمامى کارهایم را اصلاح کنى.

١۳ـ از امام باقر (علیه السلام) روایت شده است که فرمود: کسى که هر روز کلمات ذیل را بگوید خداوند مشکلات دنیا و آخرتش را حل مى کند:

بِسْمِ اللهِ، حَسْبِىَ اللهُ، تَوَکَّلْتُ عَلَى اللهِ، اَللّـٰهُمَّ اِنّى اَسْئَلُکَ خَیْرَ اُمُورى کُلِّهٰا،

به نام خدا، خدا براى من کافى است و بر او توکّل کرده ام، خدایا خیر و نیکى تمام کارهایم را از تو مى خواهم

وَاَعُوذُ بِکَ مِنْ خِزْىِ الدُّنْیٰا وَعَذٰابِ الْأٰخِرَةِ.

و از خوارى در دنیا و عذاب آخرت به تو پناهنده ام.

١۴ـ و نیز روایت شده است که هر کس هر روز هفت مرتبه دعاى ذیل را بخواند خداوند مشکلات دنیا و آخرتش را کفایت مى کند:

حَسْبِىَ اللهُ رَبِّى، اَللهُ لاٰ اِلـٰهَ اِلّٰا هُوَ، عَلَیْهِ تَوَکَّلْتُ، وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظیمِ.

خداوندى که پروردگار من است براى من کافى است، خدایى که معبودى جز او نیست، بر او توکّل مى کنم و او پروردگار عرش با عظمت است.

١۵ـ همچنین روایت شده است: هر کس در طول یک سال، هر روز این دعا را بخواند، از دنیا نمى رود تا جاى خود را در بهشت ببیند:

سُبْحٰانَ الدّٰآئِمِ الْقٰآئِمِ، سُبْحٰانَ الْقٰآئِمِ الدّٰآئِمِ، سُبْحٰانَ الْوٰاحِدِ الْأَحَدِ،

پاک و منزّه است (خداى) پاینده پابرجا، پاک و منزّه است (خداى) پابرجاى پاینده، پاک و منزّه است (خداى) یگانه یکتا پاک

سُبْحٰانَ الْفَرْدِ الصَّمَدِ، سُبْحٰانَ الْحَىِّ الْقَیُّومِ، سُبْحٰانَ اللهِ وَبِحَمْدِهِ،

و منزّه است (خداى) تنهاى بى نیاز، پاک و منزّه است (خداى) زنده قائم به ذات خویش، پاک و منزّه است خدا و به ستایشش مشغولم

سُبْحٰانَ الْحَىِّ الَّذى لاٰ یَمُوتُ، سُبْحٰانَ الْمَلِکِ الْقُدُّوسِ،

پاک و منزّه است (خداى) زنده اى که هرگز نمى میرد، پاک و منزّه است (خداى) فرمانرواى مقدّس،

سُبْحٰانَ رَبِّ الْمَلاٰئِکَةِ وَالرُّوحِ، سُبْحٰانَ الْعَلِىِّ الْأَعْلىٰ، سُبْحٰانَهُ وَتَعٰالىٰ.

پاک و منزّه است پروردگار فرشتگان و روح، پاک و منزّه است (خداى) بلند مرتبه برتر، پاک و منزّه و برتر است او.

١۶ـ هنگام ظهر، نخستین کارى که انجام مى دهى خواندن این دعا باشد، که امام باقر (علیه السلام) به یکى از یاران خود فرمود: محافظت بر این دعا کن همان گونه که از چشم هایت محافظت مى کنى:

سُبْحٰانَ اللهِ وَلاٰ اِلـٰهَ اِلَّا اللهُ، وَالْحَمْدُ لِلهِ الَّذى لَمْ یَتَّخِذْ صٰاحِبَةً وَلاٰ وَلَداً،

تسبیح مى گویم خدا را و معبودى جز خدا نیست و ستایش براى خداوندى است که نه فرزندى براى خود انتخاب کرده و نه شریکى در حکومت دارد

وَلَمْ یَکُنْ لَهُ شَریکٌ فِى الْمُلْکِ، وَلَمْ یَکُنْ لَهُ وَلِىٌّ مِنَ الذُّلِّ، وَکَبِّرْهُ تَکْبیراً.

و نه بخاطر ضعف و ذلّت (حامى و) سرپرستى براى اوست و او را بسیار بزرگ بشمار.

یادآورى لازم: بدیهى است هدف از خواندن اذکار و دعاهاى فوق تنها لقلقه زبان نیست بلکه افراد با ایمان باید در محتواى آنها بیندیشند و روح و جان و خلق و خوى خود را با آن تطبیق دهند، تا شاهد مقصود را در آغوش گیرند. و نیز روشن است که انجام همه اینها براى همه کس میسّر نیست، هر کس به مقدار توانش مى تواند از این خرمن عطرآگینِ اذکار و دعاها خوشه هایى بچیند و مشام جان خود را معطّر سازد، و در مسیر هدایت و خودسازى، هر روز گامهاى برجسته ترى بردارد.